Energielabel voor monumenten verplicht vanaf 29 mei 2026

Energielabel voor monumenten verplicht vanaf 29 mei 2026

Beschermde monumenten waren tot nu toe vrijgesteld van de energielabelplicht. Die vrijstelling vervalt op 29 mei 2026. Vanaf die datum heeft u als eigenaar van een monument een geldig energielabel nodig zodra u het pand verkoopt of verhuurt. De wijziging komt voort uit de Europese richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen (EPBD IV).

Wat verandert er op 29 mei 2026?

Tot 29 mei 2026 hoeft u bij de verkoop of verhuur van een beschermd monument geen energielabel te overleggen. Dat is het verschil met een gewone woning, waar het label al jaren verplicht is.

Vanaf 29 mei 2026 geldt de labelplicht ook voor monumenten. Verkoopt of verhuurt u na die datum, dan moet er een geregistreerd energielabel zijn. Loopt er op dat moment een verkoop of een nieuw huurcontract, dan is het verstandig de aanvraag op tijd in gang te zetten.

Welke monumenten vallen onder de plicht?

De plicht geldt voor alle beschermde monumenten:

• Rijksmonumenten — opgenomen in het Rijksmonumentenregister.
• Gemeentelijke monumenten — aangewezen door de gemeente.
• Provinciale monumenten — aangewezen door de provincie.

Weet u niet zeker of uw pand een beschermde status heeft? Rijksmonumenten staan in het Rijksmonumentenregister van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Voor gemeentelijke en provinciale monumenten kunt u contact opnemen met uw gemeente.

Wanneer heeft u een label nodig?

U heeft een energielabel nodig op drie momenten:

• Bij verkoop van het monument.
• Bij het afsluiten van een nieuwe huurovereenkomst.
• Bij het verlengen van een bestaande huurovereenkomst.

Voor een lopende huurovereenkomst die ongewijzigd doorloopt, is geen label nodig. De plicht ontstaat pas op het moment dat het pand van eigenaar of huurder wisselt.

Welke uitzonderingen blijven gelden?

Een paar uitzonderingen blijven na 29 mei 2026 bestaan:

• Gebouwen voor erediensten. Een monument dat (deels) gebruikt wordt voor religieuze activiteiten, zoals een kerk of moskee, blijft vrijgesteld. Wordt een deel niet-religieus gebruikt, dan geldt voor dat deel wel de labelplicht.
• Kantoren in een monument. De verplichting dat kantoren minimaal energielabel C hebben, geldt niet voor kantoren in een beschermd monument. Lees meer over de gewone kantoorregels op de pagina energielabel bedrijfspand.
• Incidentele verhuur. Voor incidentele, kortdurende verhuur van een monument met een woon- of logiesfunctie kan een uitzondering gelden.

Hoeft een monument aan een minimumlabel te voldoen?

Nee. Voor monumenten geldt alleen een labelplicht, geen minimumlabel. U bent verplicht een energielabel te hebben, maar niet om een bepaalde labelklasse te halen.

Dat is anders dan bij sommige andere gebouwen. Gewone kantoren moeten minimaal label C hebben en voor reguliere huurwoningen komen er stapsgewijs eisen aan. Voor monumenten is dat losgelaten, omdat lang niet elke verduurzamingsmaatregel past bij een historisch pand.

Hoe verloopt de opname van een monument?

Een monument krijgt een gewoon energielabel, opgesteld volgens de NTA 8800-methode. Er is geen apart monumentenlabel. Daardoor is het label van een monument objectief vergelijkbaar met dat van andere woningen en gebouwen.

De woningopname zelf vraagt bij een monument wel extra aandacht. Monumentale panden hebben vaak massieve muren zonder spouw, enkel glas, historische kozijnen en constructies die afwijken van standaardbouw. Een ervaren adviseur herkent deze details en legt ze correct vast. Dat is belangrijk, want een onjuiste inschatting van de isolatie kan het label een klasse hoger of lager laten uitvallen.

Een kanttekening bij het label: de standaard verbeteradviezen die op een energielabel staan, zijn nog niet toegesneden op monumenten. Niet elke voorgestelde maatregel is bij een historisch pand haalbaar of toegestaan. Verduurzamen van een monument vraagt om maatwerk. Overleg met uw gemeente over welke aanpassingen passen bij de monumentale status.

Wat als u geen energielabel heeft?

Verkoopt of verhuurt u na 29 mei 2026 een monument zonder geldig energielabel, dan riskeert u een boete of een last onder dwangsom. Voor woningen ligt de boete op maximaal €450. De Inspectie Leefomgeving en Transport controleert via de overdrachtsgegevens van het Kadaster.

Belangrijker dan de boete: een koper of huurder heeft recht op het label en kan de overdracht erdoor vertraagd zien worden. Het label op tijd regelen voorkomt gedoe op het moment dat het u het slechtst uitkomt.

---

Verkoopt of verhuurt u binnenkort een monument? Dan is dit het moment om het energielabel te regelen. Als gecertificeerd EP-W- en EP-U-adviseur stel ik energielabels op voor monumentale woningen en panden in Nijmegen en omgeving. Vraag uw energielabel aan of bekijk eerst het kostenoverzicht. Meer over wanneer een label verplicht is, leest u op de pagina energielabel verplicht.